
Η ταινία Space Jam παραμένει ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά σημεία της δεκαετίας του ’90, και πλησιάζει την 30ή επέτειο της θεatrικής της κυκλοφορίας. Ο συνδυασμός του μεγαλύτερου αθλητικού σταρ της γενιάς, του Μάικλ Τζόρνταν, με τον Μπαγκς Μπάνι και τη σειρά Looney Tunes, μαζί με ένα εμβληματικό ζευγάρι παπούτσια και ένα από τα καλύτερα soundtrack της εποχής, δημιούργησε μια στιγμή που εξακολουθεί να θυμίζει πολλούς μετά από τρεις δεκαετίες.
Αυτή είναι η κληρονομιά του Space Jam, και αξίζει να την ξαναδούμε καθώς πλησιάζει η 30ή επέτειος της θεatrικής προβολής του.
Μια σχέση πριν από την ταινία
Ακούγεται παράξενο, αλλά ο Τζόρνταν και ο Μπαγκς Μπάνι είχαν συνεργαστεί πριν από την ταινία που έσπασε ταμεία. Το 1992, ο Μπάνι εμφανίστηκε σε μια καμπάνια της Nike με τίτλο «Hare Jordan». Ο χαρακτήρας φορούσε φαρδύ παντελόνι και ένα ζευγάρι Jordan 7 και συνεργαζόταν με τον Τζόρνταν για να αντιμετωπίσουν μια αντίπαλη ομάδα.
Ταυτόχρονα, οι ήρωες των Looney Tunes γίνονταν δημοφιλείς με έναν σχεδόν αυθόρμητο τρόπο, καθώς εμφανίζονταν σε πειρατικά streetwear. Ο Μπάνι με χρυσές αλυσίδες, ο Tasmanian Devil με φαρδιά τζιν και ο Tweety με καπέλο ήταν παντού στη μόδα του δρόμου. Οι Looney Tunes είχαν γίνει cool.
Ο Τζόρνταν ήταν πάντα cool. Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 καθιέρωσε τον εαυτό του ως τον μεγαλύτερο όλων των εποχών, κατακτώντας το τρίπλ με τους Chicago Bulls από το 1991 έως το 1993. Τότε συνέβη το απρόσμενο: αποσύρθηκε από το NBA για να ασχοληθεί με το μπέιζμπολ. Η ιδέα μιας ταινίας με πρωταγωνιστή τον Τζόρνταν και βασισμένης στο μπάσκετ δεν περνούσε από το μυαλό κανενός. Όταν όμως επέστρεψε στο NBA δύο χρόνια αργότερα, άνοιξε την πόρτα για αυτό το μείγμα ειδών.
Η ιδέα και η πλοκή
Η ταινία παρουσιάστηκε ως ένα μιξ μέσων, κάτι σαν το «Who Framed Roger Rabbit?», όπου σχέδια 2D αλληλεπιδρούν με ηθοποιούς. Η πλοκή ήταν απλή: μια ομάδα εξωγήινων κλέβει τις υπερδυνάμεις παικτών του NBA για να νικήσει τους Looney Tunes και να καταλάβει τον κόσμο τους. Η μόνη ελπίδα των χαρακτήρων ήταν να ζητήσουν τη βοήθεια του Τζόρνταν, που θα έπαιζε μπάσκετ εναντίον των εξωγήινων. Στο σενάριο υπήρχαν επίσης καμέο από τον Τσαρλς Μπάρκλεϊ, τον Πάτρικ Γιούινγκ και άλλους παίκτες.
Στα χαρτιά ακουγόταν τρελό, αλλά όλοι οι εμπλεκόμενοι ήταν πεπεισμένοι ότι θα λειτουργούσε.
Ο Τζόρνταν στα γυρίσματα
Ο Τζόρνταν συμφώνησε με τον χρόνο που θα απαιτούσαν τα γυρίσματα, αλλά ζήτησε μία προϋπόθεση: να μπορεί να παίζει μπάσκετ. Η παραγωγή είχε πραγματικές αθλητικές επιπτώσεις. Τα γυρίσματα έγιναν μήνες μετά την επιστροφή του Τζόρνταν στο NBA, μια περίοδο με εντυπωσιακές στιγμές αλλά και απογοητεύσεις. Ένας αποκλεισμός στον δεύτερο γύρο από τους νεαρούς Orlando Magic είχε κάνει τους σκεπτικιστές να αναρωτιούνται αν είχε χάσει την αιχμή του.
Έτσι, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, ο Τζόρνταν ζήτησε από τη Warner Bros. να στήσει το «Jordan Dome», μια σκηνή χιλίων μέτρων όπου κάλεσε όλους τους συναδέλφους του, αλλά και τους αντιπάλους του, για παιχνίδια pickup. Γύριζε την ταινία από τις 7 το πρωί έως τις 7 το βράδυ και έπειτα έπαιζε pickup για τρεις ώρες. Εκεί τελειοποίησε το χαρακτηριστικό του fadeaway, μελέτησε τις συνήθειες των παικτών και ακόνισε τις δεξιότητές του.
Η επιστροφή στην κορυφή
Την επόμενη σεζόν ο Τζόρνταν κατέκτησε ξανά το MVP, οδήγησε τους Bulls σε ρεκόρ 72-10 και κατέκτησε τον τέταρτο τίτλο του στο NBA. Μετά από μια σύντομη περίοδο αμφιβολιών, ο MJ βρισκόταν ξανά στην κορυφή του κόσμου.
Από αυτή ακριβώς τη θέση κυκλοφόρησε το Space Jam.
Ένας ενθουσιώδης θεατής
Ο συγγραφέας της κολόνας ήταν δέκα χρονών όταν είδε την ταινία και ήταν έτοιμος να την λατρέψει ούτως ή άλλως. Η ταινία όμως ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Υπήρχαν τα υπερβολικά κόλπα των Looney Tunes που περιμένει κανείς: ο Daffy να τρέχει παντού, ο Tasmanian Devil να στροβιλίζεται και να προκαλεί χάος, και το αστείο «Michael’s Secret Stuff» του Μπάνι, που εξακολουθεί να πετυχαίνει μέχρι σήμερα.
Αυτό που κάνει την ταινία διαχρονική είναι η απήχησή της και στο κοινό των μεγαλύτερων ηλικιών. Μεγάλο μέρος της οφείλεται στον Μπιλ Μάρεϊ, που υπενθυμίζει γιατί ήταν ένας από τους πιο δημοφιλείς κινηματογραφικούς σταρ της δεκαετίας του ’90. Κάθε ατάκα του πετυχαίνει, και η ερμηνεία του θεωρείται από τις πιο υποτιμημένες κωμικές του στιγμές. Ο Γουέιν Νάιτ δίνει τον κωμικό σλάπστικ τόνο, ενώ ο Ντάνι ΝτεΒίτο ερμηνεύει τον Swackhammer.
Οι αθλητές έπαιξαν επίσης μεγάλο ρόλο στη γοητεία της ταινίας. Όλοι υποδύονταν τον εαυτό τους, άρα δεν χρειάστηκε να βγουν από τον ρόλο τους. Η έκπληξη των παικτών του NBA για την απώλεια των δεξιοτήτων τους και οι σκηνές στη θεραπεία είναι πραγματικά αστείες. Ο Μπάρκλεϊ είναι καθαρή κωμωδία, ενώ οι Muggsy Bogues, Γιούινγκ, Λάρι Τζόνσον και ακόμη και ο Σον Μπράντλεϊ μπαίνουν στο παιχνίδι του παραλόγου.
Και μετά υπάρχει ο Τζόρνταν. Δεν είναι ακριβώς ο Ντένζελ Ουάσινγκτον της υποκριτικής, αλλά δεν χρειάζεται να είναι. Είναι απλά ο εαυτός του, με τη διάθεση να παίξει θεατρικά όποτε χρειαστεί. Για ένα παιδί πριν από την εποχή των social media, όταν οι διασημότητες δεν ήταν στην άκρη των δακτύλων μας, αυτό ένιωθε σαν να γνωρίζει τον αθλητικό του ήρωα από κοντά.
Η εμπορική επιτυχία
Όλα αυτά μαζί δημιούργησαν εμπορική μαγεία. Το Space Jam έφερε 230 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως με προϋπολογισμό 80 εκατομμυρίων δολαρίων και κορυφώθηκε στα ταμεία τον πρώτο του μήνα. Όμως η πραγματική μαγεία ήταν στις πωλήσεις βιντεοκασετών. Η ταινία ήταν βασικό στοιχείο των Blockbuster για παιδιά που ήθελαν ένα ενοικίασμα τις Παρασκευές το βράδυ. Επιπλέον, έφερε άλλα 209 εκατομμύρια δολάρια από τις πωλήσεις home video.
Η επιτυχία της ταινίας αφηγείται μόνο το μισό της ιστορίας. Ήταν ένας πολυεπίπεδος μάρκετινγκ σεισμός. Πρώτα υπήρξαν τα παπούτσια που φορούσε ο ίδιος ο Τζόρνταν. Όλοι ήξεραν ότι θα υπήρχε συνεργασία με τα Air Jordan, αλλά κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει τι θα ακολουθούσε. Τα Jordan 11 είναι ίσως τα πιο επιθυμητά Jordan που έχουν ποτέ κυκλοφορήσει, με τα παγωμένα σόλες τους, το γυαλιστερό λουστρίνι και τη δυνατότητα να μοιάζουν ταυτόχρονα με αθλητικό και με κλασικό παπούτσι. Το μοντέλο που εμφανίστηκε στην ταινία, με μαύρο άνω μέρος, λευκό ενδιάμεσο και γαλάζιο εξωτερικό, συνδέεται άρρηκτα με τις νίκες του Τζόρνταν το 1996 και με το Space Jam. Γι’ αυτό στο διαδίκτυο αποκαλούνται απλά «Space Jam Jordans».
Ύστερα υπήρξε και ένα από τα καλύτερα soundtrack της δεκαετίας του ’90. Το πρώτο τραγούδι είναι το «Fly Like an Eagle» του Seal, μια αδιαμφισβήτητη επιτυχία που έφτασε στο νούμερο 10 του Billboard. Το «I Believe I Can Fly» του R. Kelly έγινε για χρόνια ένα τραγούδι που όλοι τραγουδούσαν μαζί, και το ομώνυμο κομμάτι των Quad City DJ’s έγινε επίσης ξεχωριστό. Το άλμπουμ έχει πουλήσει έξι φορές πλατινένιο και έχει τρία τραγούδια στα 10 πρώτα του Billboard.
Ένα ακόμη στοιχείο για το άλμπουμ: το τελευταίο τραγούδι είναι το «Buggin’», με φωνή του Μπαγκς Μπάνι. Είναι μια χαριτωμένη επίδειξη του ραπ του κουνελιού. Για να βγει το κομμάτι, η Warner Bros. επικοινώνησε με έναν νεαρό, ανερχόμενο ράπερ για να γράψει τους στίχους του κουνελιού. Το ντεμπούτο του ράπερ είχε κάνει θόρυβο στη Νέα Υόρκη νωρίτερα εκείνη τη χρονιά, και φαινόταν ικανός να αναλάβει το έργο.
Το όνομα του ράπερ; Τζέι-Ζι. Ναι. Ο Τζέι-Ζι έχει συγγραφική συμμετοχή στο soundtrack του Space Jam.
Μια κληρονομιά που αντέχει
Η ταινία, τα παπούτσια, το άλμπουμ, το merch. Όλα μαζί συμπύκνωσαν όσα έκαναν τη δεκαετία του ’90 μοναδική. Η ταινία βοήθησε να διαμορφωθεί το στυλ, τι ακούγαμε και πώς φαινόταν η δημιουργικότητα. Όπως κάθε ταινία που σημάδεψε την παιδική μας ηλικία, το Space Jam έγινε κλασικό που ξεπέρασε τις γενιές. Είμαι ένας από τους πολλούς millennials που έκαναν την ταινία υποχρεωτική για τα παιδιά τους. Ο γιος μου, για παράδειγμα, δεν είδε ποτέ τον Μάικλ Τζόρνταν να παίζει μπάσκετ. Τα πρώτα του highlights του θρύλου ήρθαν από τα κλιπ της ταινίας Space Jam.
Το 2021, ο Λεμπρόν Τζέιμς, ο φυσικός διάδοχος του τίτλου GOAT, ανέλαβε τα ηνία στο «Space Jam: A New Legacy». Παρόλο που ο Τζέιμς είπε ότι η ταινία δεν ήταν συνέχεια, αλλά ένα νέο κεφάλαιο, παρέμενε φόρος τιμής στο πρωτότυπο: μια ταινία που τράβηξε τη φαντασία του όπως και τη δική μας. Μπορούμε να συζητάμε ποια ήταν καλύτερη, όπως και για τους δύο παίκτες, αλλά ένα όφελος της νέας ταινίας είναι ότι υπενθύμισε σε πολλούς πόσο σπουδαία ήταν η αρχική.
Το Space Jam γερνά όπως και το παιχνίδι του Τζόρνταν. Ήταν βασικό κομμάτι της παιδικής ηλικίας κάθε millennial, και η παρακολούθησή του 30 χρόνια μετά εξακολουθεί να μοιάζει με την ίδια μαγεία που νιώσαμε όταν θέλαμε να φορέσουμε εκείνα τα λουστράτα Jordan, να απλώσουμε τα χέρια μας για ένα νικητήριο κάρφωμα και να χορέψουμε το Bankhead Bounce με τη μουσική των Quad City DJ’s.
Ναι, το Space Jam είναι παράλογο. Ναι, είναι κινούμενα σχέδια και αμόνια που πέφτουν στα κεφάλια των ανθρώπων. Όμως η ταινία και όλα όσα περιέλαβε πρέπει να θεωρούνται ένα από τα μεγάλα εξωαγωνιστικά πολιτιστικά επιτεύγματα του Τζόρνταν, ένα επίτευγμα που θα βοηθήσει νέα κοινά να τον γνωρίσουν πολύ αφότου πάψουμε να συζητάμε ποιος είναι ο μεγαλύτερος όλων των εποχών.