Δύο Αμερικανοί γερουσιαστές ζήτησαν από το NBA να επανεξετάσει τη συνεργασία του με τη Ρουάντα και τον δικτάτορά της Πολ Κάγκαμε, επικαλούμενοι την αλλαγή της πολιτικής της αμερικανικής κυβέρνησης απέναντι στη μικρή αφρικανική χώρα, η οποία κατηγορείται για εκτεταμένες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Σε επιστολή που εστάλη την Παρασκευή προς τον επίτροπο Adam Silver, οι γερουσιαστές Jeff Merkley (Δημοκρατικός, Όρεγκον) και Marsha Blackburn (Ρεπουμπλικανή, Τενεσί) έγραψαν ότι είναι «όλο και πιο ανήσυχοι για τη βαθύνουσα σχέση του NBA με τη Ρουάντα». Πρόσθεσαν ότι η λίγκα «κινδυνεύει να γίνει συνένοχη στον αθλητικό εξωραϊσμό» (sportswashing), δηλαδή στη χρήση του αθλητισμού από κυβερνήσεις ή εταιρείες για να αποσπάσουν την προσοχή από παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, διαφθορά και άλλες δραστηριότητες. Κατά τους γερουσιαστές, η συνεργασία είναι «αντίθετη προς το πνεύμα του αμερικανικού αθλητισμού».
Σε δήλωσή του, ο εκπρόσωπος του NBA Mike Bass ανέφερε: «Λάβαμε την επιστολή την Παρασκευή και βρισκόμαστε στη διαδικασία της απάντησης.»
Οι ίδιοι γερουσιαστές είχαν γράψει στον Silver πριν από δύο χρόνια, ως απάντηση σε δημοσίευμα που περιέγραφε την αγκαλιά του NBA προς τον Κάγκαμε, ηγέτη της χώρας από το 1994. Η Ρουάντα, μία από τις φτωχότερες χώρες του κόσμου, έχτισε μια αρένα 10.000 θέσεων στην πρωτεύουσα Κιγκάλι, και η εγκατάσταση αυτή αποτελεί κεντρικό στοιχείο της επέκτασης του NBA στην Αφρική.
Κατηγορίες για παραβιάσεις
Η κυβέρνηση του Κάγκαμε κατηγορείται από τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλες χώρες, καθώς και από σειρά οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για καταπιέσεις που περιλαμβάνουν φυλακίσεις, βασανιστήρια και δολοφονίες πολιτικών αντιπάλων, αλλά και για χρηματοδότηση παιδιών-στρατιωτών στη γειτονική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.
Μόλις την περασμένη εβδομάδα, ο Robert Kabera, πρώην στρατιώτης της Ρουάντα που είχε γίνει φανατικός επικριτής του Κάγκαμε και είχε διαφύγει από τη χώρα το 2020, βρέθηκε αποκεφαλισμένος στην Ουγκάντα. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ζήτησαν έρευνα για το αν η δολοφονία είχε πολιτικά κίνητρα.
Η θέση του NBA
Η θέση του NBA για τη συνεργασία με τη Ρουάντα, όπως την εξέφρασε ο αναπληρωτής επίτροπος Mark Tatum τόσο σε δηλώσεις προς τα μέσα ενημέρωσης όσο και στους γερουσιαστές πριν από δύο χρόνια, είναι ότι η λίγκα έχει «ακολουθήσει την ηγεσία της αμερικανικής κυβέρνησης» ως προς το πού είναι κατάλληλο να δραστηριοποιείται επιχειρησιακά στον κόσμο. Όπως έγραψε ο Tatum τότε: «Εάν οι αμερικανικές πολιτικές άλλαζαν όσον αφορά τις επιχειρηματικές δραστηριότητες σε σχέση με τη Ρουάντα … οι ενέργειές μας θα άλλαζαν αντίστοιχα.»
Οι γερουσιαστές υποστηρίζουν τώρα ότι οι πολιτικές των ΗΠΑ, του Ηνωμένου Βασιλείου και άλλων ευρωπαϊκών χωρών απέναντι στη Ρουάντα έχουν «μετατοπιστεί σημαντικά». Η επιστολή επικαλείται τον ρόλο της Ρουάντα στην κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, μεταξύ άλλων με την ανάπτυξη 18.000 στρατιωτών και τον έλεγχο του αντάρτικου M23, το οποίο, σύμφωνα με τους γερουσιαστές, «έχει εκτελέσει χωρίς δίκη εκατοντάδες αμάχους, έχει διαπράξει μαζικούς βιασμούς, έχει στρατολογήσει παιδιά-στρατιώτες και έχει βασανίσει πολίτες».
Στο τέλος της επιστολής, οι γερουσιαστές ζητούν από το NBA να απαντήσει σε σειρά ερωτημάτων. Το πρώτο έχει ως εξής: «Ποιο είναι το όριο του NBA για την αποδοχή χρημάτων από ξένες κυβερνήσεις που διαπράττουν παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων;»
Αθλητισμός και οικονομία
Ο Κάγκαμε έχει δηλώσει ότι η χώρα του χρησιμοποιεί τον αθλητισμό για να ενισχύσει την οικονομία της και τη θέση της στη διεθνή σκηνή. Αυτόν τον μήνα, η Ρουάντα υπέγραψε συμφωνία 10 ετών για να φέρει ξανά τους αγώνες Formula 1 στην Αφρική, με τη χώρα να αναμένεται να φιλοξενήσει τον πρώτο αγώνα νωρίς την επόμενη δεκαετία.
Πριν από ένα χρόνο, οι LA Clippers του NBA και οι Los Angeles Rams του NFL ανακοίνωσαν πολυετείς συμφωνίες, με τις οποίες η κυβέρνηση της Ρουάντα θα πλήρωνε τις ομάδες. Το σύνθημα «Visit Rwanda» («Επισκεφθείτε τη Ρουάντα»), το μάρκετινγκ της Αναπτυξιακής Αρχής της Ρουάντα, έγινε αποκλειστικό σήμα στις φανέλες των Clippers, ενώ το σύνθημα διαφημίζεται και στο γήπεδο των Rams, το SoFi Stadium.
Το NBA ξεκίνησε λίγκα στην Αφρική το 2021, και η επιχειρηματική του δραστηριότητα εκεί αποτιμήθηκε σε σχεδόν 1 δισεκατομμύριο δολάρια πριν από πέντε χρόνια. Η Ρουάντα πληρώνει στο NBA από 6 έως 7 εκατομμύρια δολάρια ετησίως για να φιλοξενεί μέρος των τελικών της Basketball Africa League και για να εμφανίζει το «Team Rwanda» στις φανέλες, καθώς και για άλλες διαφημιστικές συνεργασίες.
Νωρίτερα πέρυσι, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό κάλεσε το NBA, τη Formula 1 και μεγάλους διεθνείς ποδοσφαιρικούς συλλόγους να τερματίσουν τις πολυεκατομμυριούχες συνεργασίες τους με τη Ρουάντα. Τότε, εκπρόσωπος της F1 δήλωσε γραπτώς: «Παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις που αφορούν τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και τη Ρουάντα και συνεχίζουμε να το κάνουμε. Αξιολογούμε κάθε πιθανό αίτημα λεπτομερώς, και οποιεσδήποτε μελλοντικές αποφάσεις θα βασίζονται στο πλήρες φάσμα των πληροφοριών και στο τι εξυπηρετεί τα καλύτερα συμφέροντα του αθλήματός μας και των αξιών μας.»
Μήνες αργότερα, υπό την πίεση οπαδών και μέσων ενημέρωσης, η Μπάγερν Μονάχου και η Άρσεναλ ανακοίνωσαν ότι τερματίζουν τις πολυεκατομμυριούχες χορηγικές συμφωνίες τους με τη Ρουάντα.